تبلیغات
. - وضعیت حقوقی جزایر سه گانه خلیج فارس
.

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

وضعیت حقوقی جزایر سه گانه خلیج فارس

پس از وقوع انقلاب اسلامی ایران، توطئه های امپریالیسم، وجوه مختلفی به خود گرفت که مرحله تجاوز نظامی، مرحله جنگ مذهبی و مرحله برانگیختن انگیزه های قومی، از آن جمله است.

طرح مسأله قومیتها در منطقه خلیج فارس، به شکل «پان ایرانیسم» و «پان عربیسم» صورت گرفت و طرح «اشغال» جزایر ابوموسی و تنب کوچک و بزرگ توسط ایران را در سال 1971 میلادی، می توان آخرین توطئه امپریالیسم در این خصوص دانست.

این جزایر با جمعیت کم، در دهانه خلیج فارس و تنگه هرمز قرار دارد و منشأ اختلاف میان ایران و امارات متحده عربی است.

در حاشیه سواحل و دریای آزاد خلیج فارس، حدود 130 جزیره وجود دارد. جزایر نزدیک ساحل ایران عبارتند از: هرمز، لارک، قشم، هنگام، هندورابی، لاوان، کیش، نخیلو، خارک و خارگو. جزایر مهم در حاشیه دریای آزاد عبارتند از: فارسی، عربی، سیری، تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی.

1.ابوموسی.

جزیره ابوموسی در 71 کیلومتری بندر لنگه و 63 کیلومتری دبی واقع شده است. عرض و طول این جزیره، تقریبا 5/4 کیلومتر است. موقعیت جغرافیایی این جزیره در میان خلیج فارس، به آن، اهمیت استراتژیکی خاصی بخشیده است.

میزان جمعیت ساکن در این جزیره، کمتر از سه هزار نفر است.

طبق منابع معتبر حقوقی، جزیره ابوموسی و دو تنب، تا سال 1887، متعلق به شیخ لنگه بوده است و شیخ لنگه، نماینده حکومت ایران شناخته می شده است اما نهایتا تنب کوچک و تنب بزرگ، از طرف بریتانیا به رأس الخیمه، و جزیره ابوموسی به شارجه واگذار شد.

2. تنب بزرگ:

با مساحت دو مایل و نیم، در پانزده مایلی جنوب قشم و چهل مایلی ساحل غربی قرار گرفته است. جزیره مزبور، پس از بازپس گیری توسط ایران، از سکنه خالی بوده است.

تاریخچه این جزیره نیز مبهم است و این ابهام، موجب پیچیده شدن مسأله بازپس گیری جزیره توسط ایران در نوامبر 1971 شده است.

جمعیت فعلی جزیره، حدود 350 نفر، آمیزه ای از ایرانیان بندر لنگه و عربهای قبیله بنی یاس دبی است.

3. تنب کوچک:

این جزیره، در بیست مایلی جزیره قشم و 45 مایلی ساحل عربی قرار گرفته است. با توجه به وسعت ناچیز آن تنها اهمیت آن، در نقش استراتژیکی آن برای کنترل تنگه هرمز می باشد. فاصله آن با جزیره تنب بزرگ، دوازده کیلومتر است.

سرفصل تحوّلات در خصوص جزایر سه گانه عبارتند از:

عقد موافقت نامه میان ایران و شارجه در تاریخ 29/11/1971 (1350 هجری شمسی).

بازپس گیری جزایر توسط ایران در تاریخ 30/11/1971.

شکایت و اقامه دعوی علیه ایران توسط کشورهای عربی در 3/12/1971.

پذیرش امارات متحده عربی به عنوان عضو سازمان ملل متحد در 8/12/1971.

بررسی اختلاف، از دیدگاه حقوق بین الملل

دو مطلب متفاوت در بررسی این اختلاف، با توجه به اصول حقوق بین الملل، شایان توجه است: از یک سو با مسأله «حاکمیت» و تعلق جزایر مزبور روبه رو هستیم و از سوی دیگر، مسأله «اشغال» را از دید حقوقی باید مورد توجه قرار داد.

1. مسأله حاکمیت

در بررسی مسأله حاکمیت، ناگزیر از پرداختن به دو موضوع «تاریخی» و «واقعی» مسأله هستیم.

الف) مفهوم تاریخی: هر دو طرف اختلاف، همواره در استدلالات خود بر اثبات حق حاکمیت بر جزایر، به منشأ «تاریخی» تعلق جزایر استناد می جویند. قبلاً همواره بریتانیا به تعلق جزایر به ایران اشاره می کرد و به دلایل سیاسی، تغییر مشی داد و به استناد واگذاری جزایر به امرای شارجه و رأس الخیمه، آنها را عربی می داند.

ایران از دیرباز بر این سه جزیره حاکمیت داشته است و ضعف یک دولت، هیچ تأثیری بر حاکمیتش ندارد و سبب از دست رفتن مایملک آن نمی شود. بدین ترتیب، با فرض غفلت ایران در اعمال اقتدار خویش بر جزایر سه گانه، نمی توان منتفی شدن حاکمیت ایران بر جزایر را نتیجه گرفت.

ب) مفهوم واقعی: همواره ایران استناد به حاکمیت تاریخی و واقعی خود بر جزایر مورد بحث را داشته و اشغال غیرقانونی آنها توسط حکومت استعماری بریتانیا را مورد انتقاد قرار داده است.

هیچ سند حقوقی، حاکمیت قانونی شیوخ شارجه و رأس الخیمه را بر جزایر مزبور به رسمیت نمی شناسد.

2. اشغال یا بازپس گیری جزایر

اختلاف اساسی میان اشغال ابوموسی و دو تنب، مربوط به قرارداد منعقده میان ایران و شارجه درباره ابوموسی و عدم وجود قراردادی میان ایران و رأس الخیمه در خصوص دو تنب کوچک و بزرگ است. در این قسمت، ابتدا به اعتبار قرارداد میان ایران و شارجه پرداخته، سپس مسأله اشغال دو تنب را از نظر می گذرانیم.

الف) قرارداد ایران و شارجه در خصوص جزیره ابوموسی: نخستین سؤالی که در این خصوص مطرح است، مربوط به وضعیت شارجه به عنوان عضوی از اتحادیه امارات است. آنچه مسلم است، هر عضو این اتحادیه در روابط خارجی، هویت حقوقی و بین المللی خود را حفظ کرده است و تمامی قراردادهایی که منعقد کرده اند حتی اگر تغییر سرزمینی پیش بیاید، لازم الاجرا خواهد بود.

ماده یکم قرارداد مزبور، دقیقا وضعیت حقوقی جزیره را روشن نمی سازد و تنها اکتفا به لزوم حضور نیروهای ایران در جزیره و حق اعمال حاکمیت تام و انحصاری بر جزیره می نماید.

طبق ماده دوم، شیخ شارجه حق حفظ حاکمیت خود را بر بقیه جزیره؛ یعنی محلی که پلیس محلی شارجه پایگاه دارد، دارا می باشد.

طبق ماده سوم، دو طرف، حد دوازده مایل دریایی دریای سرزمینی ابوموسی را می پذیرند.

طبق ماده چهارم، عایدات ناشی از بهره برداری احتمالی منابع نفتی، به سهم مساوی تقسیم خواهد شد.

و طبق آخرین ماده، شهروندان هر دو کشور، حق ماهیگیری در اطراف جزیره را دارا می باشند.

ب) ردّ ادعای اعمال زور: بر اساس ادعای کشورهای عربی، امیر شارجه، آزادی نپذیرفتن مواد قرارداد را نداشته است. مطابق کنوانسیون وین درباره حقوق معاهدات، اعمال زور و تهدید را از موارد بطلان قرارداد دانسته است.

ایران همواره حرکت استعماری بریتانیا در واگذاری جزایر به شارجه و رأس الخیمه را دقیقا اعمال زور در عرصه حقوق بین الملل تلقی و آن را مورد انتقاد قرار می داده است و هر بار با توسل به زور و تهدیدات بریتانیا، مجبور به عقب نشینی می شد. انعقاد قرارداد مزبور، دقیقا با نیت آزادی و صلاحیت اطراف قرارداد تحقق یافت؛ چرا که ایران بریتانیا را به عنوان طرف قرارداد، به رسمیت نمی شناخت و در این میان، تنها نقش میانجی را برای او قائل بوده است.

نتیجه:

تلاش استعمار، همواره متوجه تجزیه مناطق استراتژیکی، از جمله خلیج فارس بوده است. آنچه درباره جزایر ابوموسی و تنب کوچک و بزرگ انجام شده، چیزی جز اعمال حاکمیت و بازپس گیری سرزمینهای تصرف شده زمان استعمار نیست. اگر ابهام یا اختلافی هنوز در این خصوص وجود دارد، تنها از طریق سیاسی و مذاکره، قابل حل و فصل است.

منطقه گرایی اعمال شده در آمریکای لاتین و آفریقا، راهگشای بسیاری از مشکلات بوده است و تلاش برای دستیابی به سیاستها و قوانین منطقه ای در خلیج فارس، تنها راه پیشگیری قبل از درمان است.

 

گردآورنده: عباس قربانی عضو کانون بسیج حقوقدانان بیرجند

درباره وبلاگ

این جامعه با محوریت کانون بسیج حقوقدانان وابسته به سازمان بسیج حقوقدانان انصار الرضا با هدف ارتباط بین فارغ اتحصیلان وکارشناسان این رشته ورشته های مرتبط در جهت نو اوری علمی و فرهنگی در راستای اهداف مقدس نظام با رویکرد بسیجی خدمتگذار فعالیت می کند

مدیر وبلاگ : کانون بسیج حقوقدانان بیرجند

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان

/cb:block_statli cb:loop_postdiv class= size= size=